درمان زخم شریانی
زخم شریانی (Arterial Ulcer) ناشی از کاهش جریان خون شریانی به اندام‌های انتهایی است و معمولاً در انگشتان پا، پاشنه و نواحی فشاری ظاهر میشود. این زخم‌ها بسیار دردناک و خطرناک هستند و نیاز به ارزیابی فوری عروقی دارند.
زخم شریانی چیست؟
زمانی که شریان‌های اندام تحتانی به دلیل آترواسکلروز، لخته یا فشار خارجی تنگ یا مسدود شوند، اکسیژن کافی به بافت نمی‌رسد و در نهایت بافت می‌میرد. این زخم‌ها معمولاً علامت بیماری شریان محیطی (PAD) هستند.
علائم مشخصه
- زخمهای کوچک با لبه‌های مشخص (“Punched-out”)
- محل: انگشتان پا، پاشنه، نقاط استخوانی
- درد شدید — به‌خصوص شبها و در حالت دراز کشیدن
- کاهش درد با آویزان کردن پا از تخت
- پوست سرد، رنگ‌پریده یا کبود
- کاهش یا فقدان نبض پا (دورسالیس پدیس، پشت قوزک)
- ریزش موهای پا
- ضخیم شدن ناخن‌ها
تشخیص دقیق
- معاینه‌ی نبض‌های محیطی
- ABI (Ankle-Brachial Index) — کمتر از ۰.۹ غیرطبیعی است
- سونوگرافی داپلر شریانی
- CT آنژیوگرافی یا MRA در موارد مشکوک
- آنژیوگرافی تشخیصی
روش‌های درمان در کلینیک همراه
- ارجاع فوری به متخصص عروق: اولین قدم در هر زخم شریانی
- درمان revascularization: آنژیوپلاستی، استنت‌گذاری یا بای‌پس عروقی
- اکسیژن درمانی فشار بالا (HBOT): به‌خصوص در زخمهای ایسکمیک
- کنترل عوامل خطر: سیگار، فشار خون، کلسترول، دیابت
- پانسمان مناسب: با اجتناب از پانسمان‌های occlusive
- درمان درد: پروتکل اختصاصی کنترل درد ایسکمیک
- اجتناب از فشار: کفش طبی، تخت مخصوص
- دبریدمان محتاطانه: فقط پس از تأیید جریان خون کافی
پیشگیری
- ترک سیگار (مهم‌ترین اقدام)
- کنترل فشار خون، کلسترول و قند خون
- ورزش منظم — به‌خصوص پیاده‌روی
- رژیم غذایی سالم (مدیترانه‌ای)
- کفش مناسب و معاینه‌ی روزانه‌ی پاها
- ویزیت سالانه‌ی عروقی در بیماران پرخطر